İlişkiler, günümüz aşkları, cinsel sağlık ve pelvik taban sağlığı gibi konulara eğilen bu talk/komedi show’da sadece güldürmekle kalmayıp, aynı zamanda cinsel sağlıkla ilgili toplumsal tabuları ve yanlış inanışları sorgulamak için mükemmel bir fırsat sundu. Etkinliğe katılan 50’den fazla kişiyle aynı anda, aynı hikâyelerin içinden geçmenin o güzel hissini deneyimledim.

🎙️ Pelvik Taban ve Cinsel Sağlık Üzerine Bir Sohbet

Peki, nasıl bir şov izledim? Etkinlik aslında Amerika’dan doğmuş bir konsepte dayanıyordu: Ağrısız Seks Konuşmaları. Etkinliğin ana teması, pelvik taban sağlığını merkeze alarak, cinsellik hakkında genellikle konuşulmayan önemli sorunları gündeme getiriyor,  soru cevap şeklinde, interaktif olarak ilerledi.

Etkinliğin yapıldığı ortam, bir konferans salonu ya da sıkıcı bir kongre merkezi değil de, Toronto’daki eski Türkiye’li dostların uğrak mekanı Teddy Bear olunca katılım oldukça yüksek oldu. Herkese cinsel sağlıkları üzerine rahatça konuşabilecekleri bir alan sundu. Aynı zamanda toplumsal tabuları ve yanlış mitleri sorgulama fırsatı verdi. Hemen hemen her gün karşılaşılan, ancak kimsenin açıkça dile getiremediği sorunlar burada gün yüzüne çıktı. Aralık ayında ne kadar gün yüzü gördüklerini bilemiyorum 🙈

👩🏻‍⚕️ Dr. Alime Büyük ile Derinlemesine Bir Sohbet

Toronto’da ilk kez Türkçe düzenlenen bu etkinlik, kadın sağlığı fizyoterapisti Dr. Alime Büyük tarafından yönetildi ve cinsel sağlık konusunda önemli bilgiler sundu. Pelvik taban sağlığının önemini vurgulayan etkinlik, kadınların cinsel sağlıklarıyla ilgili en temel bilgileri öğrenmelerini sağladı.

Dr. Alime Büyük, bilimsel çalışmaları ve deneyimleriyle, kadınların pelvik taban kaslarını nasıl daha sağlıklı tutabileceklerini, ağrılı cinsel ilişkilerin nasıl önlenebileceğini somut bilgilerle paylaştı. Ayrıca, genellikle göz ardı edilen pelvik taban problemleri gibi önemli konulara da ışık tuttu.

🎗️ Cinsel Sağlık ve Toplumsal Farkındalık

Tamam güldün eğlendin, peki buradan cebine ne koyup götürüyorsun derseniz. Bir çok insansın yaşadığı fakat dillendiremediği bir çok cinsel ilişki sorununun, cinsel sağlığı tehdit eden büyük bir mesele olmasına rağmen hala göz ardı edilmesi büyük bir problem. Resmen hayatımızın baş ucunda duran bir şey olarak cinselliği dile getrirken daha cesur olmalıyılız.

Cinsel sağlıkla ilgili yapılan araştırmalar sadece bireylerin sağlığını değil, toplumsal bilinç düzeyini de geliştirebilecek bir potansiyele sahip. Gerekli olan, bu araştırmacıların bizlerle daha sık buluşması. Onları bu tür rahat ortamlarda dinlemek, bana göre eşsiz bir deneyimdi.

Bu, stressiz ve interaktif bir öğrenme biçimiydi. İnternet başına geçip “neden penisimde ya da vulvamda ağrı var?” diye araştırmaktansa, doğrudan bir uzmandan bilgi almak, doğru yönlendirmelerle kaygılarınızı atmak çok daha etkili ve verimliydi.

🥳 Ağrısız Sex Konuşmaları Devam Ediyor

Özetle, Toronto’daki bu etkinlik, cinsel sağlık ve pelvik taban sağlığına dair tabuları yıkmak, doğru bilgileri yaymak ve bu önemli konuya dikkat çekmek için mükemmel bir fırsattı. Eğlenceli ve rahat bir atmosferde geçen bu etkinlik, katılımcılara hem eğlenceli hem de öğretici bir deneyim sundu. Etkinliği kaçırdıysanız sakın üzülmeyin, Dr. Fzt. Alime Büyük’ün “Ağrısız Sex Konuşmaları” 3 Mayıs’ta bu kez Montréal’de sahne alacak.

Tabuları Yıkan Etkinlik: Ağrısız Sex Konuşmaları yazısı ilk önce Kanada Geyikleri üzerinde ortaya çıktı.

🎻 Klasik Müziğin Kalbi Kasım’da Montreal’de Atıyor

Montreal’de her yıl düzenlenen Bach Festivali işte tam da bu köprünün izini süren bir şölene tadında. Montreal Bach Festivali, her yıl Kasım ayında şehri adeta kutsal bir sahneye dönüştürüyor. Sonbaharın dökülen yapraklarıyla birlikte, şehir yavaşça notalara teslim oluyor. Kiliseler, konser salonları, bazen de sokaklar… Müzik Montreal’in damarlarında dolaşmaya başlıyor.

2005 yılında kurulan bu festival, sadece Bach müziğini yaşatmakla kalmıyor; onun yankılarını bugünün çağdaş müzikal deneyimleriyle de buluşturuyor. Amerika kıtasındaki en prestijli klasik müzik etkinliklerinden biri haline gelen festival, her yıl 20 bini aşkın dinleyiciye sahip. Dünyanın dört bir yanından gelen sanatçılarla, korolarla, topluluklarla bir araya gelinen bu buluşma; Montreal’in sanat ruhunu besleyen bir ritüele dönüşüyor.

Festivalin küratörü Alexandra Scheibler’in öncülüğünde şekillenen bu müzikal yolculukta, Bach’ın zamansız eserleri kadar, onun ruhundan ilham alan çağdaş bestecilere de yer veriliyor. Böylece festival sadece geçmişin değil, müziğin sonsuz ihtimallerinin de bir kutlaması oluyor.

🎶🌙 Night of Choirs: Zamanın Dışına Taşan Bir Gece

Biz bu müzik şölenine 16 Kasım gecesi, Montreal’in tarihi kiliselerinden Church of St. Andrew & St. Paul’da açılış etkinliğine katıldık. Festivalin ücretsiz etkinliklerinden olan “Night of Choirs” — koroların gecesi — adı üstünde, tek bir koronun değil, birçok koronun sesinin bir araya geldiği bir buluşmaydı. Montreal’in farklı bölgelerinden gelen korolar, art arda sahneye çıktı. Saatlerce sürdü etkinlik. Alime bir kaç saat sonra biraz yoruldu ve şehri adımlamak için çıktı ama ben yaklaşık 5 saat oradaydım. Hiç bir meditasyon böylesine trans haline sürüklememişti beni.

Korolara dönecek olursak, kimisi 16. yüzyıldan ilahiler söyledi, kimisi modern dokunuşlarla şaşırttı. Her ses, her armoni, taş duvarlara çarpıp içimize doldu ve zaman durdu. Burada sadece müzik değil, bir hafıza, bir ritüel, bir arınma icra ediliyordu. Kilisenin içine dolan sesler, bizi bulunduğumuz zamandan alıp Bach’ın Leipzig’indeki St. Thomas Kilisesi’ne götürdü adeta. Gözümün önünde, zamanın ötesine taşan bir ibadetti bu. Müzik burada bir gösteri değil, bir dua halini almıştı.

🎹 Montreal Bach Festivali Notaları Ardından

Biz diğer etkinliklerin çoğuna katılamadık ama festivali her yıl neredeyse 1 ay boyunca sürüyor ve bir müzik etkinliğinden çok daha fazlası. Eğer bu yıl Montreal’e gelmeyi düşünüyorsanız Kasım ayını bekleyin derim. Kiliselerin taş duvarlarında yankılanan sesleri takip edin. 15 Kasım – 7 Aralık 2025 yılı arasında gerçekleşecek olan festival için programın linkini sizler için bırakıyorum. Bir gün başka bir melodide görüşmek üzere!

Montreal Bach Festivali 2024 yazısı ilk önce Kanada Geyikleri üzerinde ortaya çıktı.

Kar amacı gütmeden, hakikatin peşine düşen bu oluşum, dünyanın dört bir yanından yaşananları, duyguları, kırılmaları, zaferleri ve yıkımları fotoğraf kareleriyle zamana kaydediyor ve bir anlamda dünyamızın belleğini tutuyor. Basın fotoğrafçılığı alanında bir referans noktası olmasının nedeni de bu: Gerçekle aramızda kurduğu o dürüst, çarpıcı ve çoğu zaman sarsıcı bağ.

Aynı zamanda basın fotoğrafçılığı alanında dünyanın en prestijli yarışmalarından biri kabul edilen organizasyona bu yıl 130 ülkeden 3.000’den fazla fotoğrafçının kadrajına yansıdı. Toplamda 60 binin üzerinde fotoğraf arasından yapılan titiz bir seçkiyle yılın kazanan kareleri belirlenmiş.

📸 Montréal’e ve Fotoğrafa Yolculuk

Bu yazıyı yazarken düşündüğüm şey şuydu, bazı karşılaşmalar rastlantı değildir. Kanada’ya yaptığım bu yolculuk da sadece yeni bir coğrafya görmek, yeni bir yaşamın ritmini solumak için değildi. Bu sergiye gitmek, o karelerin önünde durmak, sessizliğin içinden yükselen hikâyelere kulak vermek… Evet, World Press Photo 2024 benim Kanada’daki ilk duraklarımdan biri oldu ama asla rastgele bir seçim değildi. Sergi, zihnimde çok önceden pusulamda yerini almıştı. Kanada’ya geliş sebeplerimden biri de tam olarak buydu. Dünyaya dair söylenmesi gerekenleri bir fotoğrafın suskunluğunda bulmak.

Sergi, Montréal’in tarihi dokusuyla iç içe geçmiş eski şehir bölgesinde, zarif yapısıyla öne çıkan Bonsecours Market’te 30 Ağustos – 15 Ekim tarihleri arasında sergilendi. Tarihin içinden süzülmüş taş duvarların arasında, modern dünyanın kırılgan gerçekleriyle yüzleştiğimiz bir sergiye dönüşmüştü adeta.

Bir Fotoğrafın Sessiz Çığlığı: “Bir Babanın Acısı”

Daha kapısından girer girmez bizi karşılayan bir fotoğraf vardı ki, aslında birçoğumuzun hafızasına çoktan kazınmış bir kare bu. Öyle bir kare ki, yıllar geçse de unutulmayacak, belleğimizde sessizce varlığını sürdürecek bir acının tanığı… 7 Şubat 2023 sabahı, Türkiye’nin güneyinin yıkıma uyandığı o karanlık gecenin ardından, Adem Altan’ın objektifine yansıyan o fotoğraf: “Bir Babanın Acısı”.

Depremin ardından Türkiye’nin yaşadığı tarifsiz yıkımın ve çaresizliğin simgesi haline gelen bu fotoğraf, ölen kızının elini bırakmayan bir babayı gösteriyordu. Zamanın durduğu Hatay’ın silinmiş sokaklarından birinde, Mesut Hançer, 15 yaşındaki kızı Irmak’ın cansız ellerine tutunmuş bir başına oturuyordu. Feryatsız, suskun çığlılara bürünmüş bir yas…

Fotoğrafın önünde duran herkes, kendi sessizliğine gömülüyordu. Gözümüzden kalbimize, oradan zihnimize işleyen bir veda anıydı bu; ağıtın ta kendisiydi. Onlarca insan, bu kareye bakarken sadece zamanlarını değil, kalplerinden akan göz yaşlarını da bıraktı oraya. Her biri dakikalarca kaldı; kimi başını eğdi, kimi gözyaşlarını gizleyemedi. Çünkü o karede sadece bir babanın acısı değil, bir ülkenin kalbine çöken yas vardı.

Dünya, Zaman ve Bir Fotoğrafın Anlatım Gücü

Fotoğrafın, anı nasıl sonsuz bir kareye hapsettiğini, zamansızlaştırdığını bir kez daha bu sergi sayesinde gördüm. Ana akım medyada, genellikle sadece bizim görmemizi ve duymamızı istedikleri hikâyelerle karşılaşırız. Sosyal medyada ise çoğu zaman sadece kendi ülkemizle, kendi insanımızla ilgili anlatılar vardır ekranlarda. Ancak bu sergi, dünyada başka hayatların da var olduğunu, duygu yoğunluğu yüksek, derinlikli başka birçok olayın yaşandığını bir kez daha şaşkın, bazen heyecanlı bazen yaşlı gözlerim önüne serdi.

Günümüze dair bir çok hikayenin çarpıcı fotoğraflarına da ev sahipliği yaptı sergi, fakat zamanın üzerine anlatılan çizgi mahiyetindeki tüm bu hikâyelere burada yer vermem maalesef mümkün değil. Fakat, size bu yılın kazanan 4 fotoğrafından da bahsetmeden bitirmek istemiyorum.

2024 World Press Photo Kazananları

Yılın Fotoğrafı: Filistinli Bir Kadın Yeğeninin Cesedini Kucaklıyor

Fotoğrafçı: Mohammed Salem (Filistin, Reuters)

Bu karede, 36 yaşındaki Filistinli kadın Inas Abu Maamar, beş yaşındaki yeğeni Saly’nin cansız bedenini kucaklıyor. Saly, annesi ve kız kardeşiyle birlikte, İsrail’in Khan Younis’teki evlerine düzenlediği bir hava saldırısında hayatını kaybetti. Fotoğrafçı Salem, bu fotoğrafı, kendi eşinin doğum yapmasından sadece birkaç gün sonra çektiğini belirtiyor ve bu anı “Gaza Şeridi’nde yaşananların genel hissiyatını özetleyen bir an” olarak tanımlamış.

Yılın Hikâyesi: Valim-babena

Fotoğrafçı: Lee-Ann Olwage (Güney Afrika, GEO için)

Madagaskar’da, demans hakkında kamuoyunun farkındalığının az olması, hafıza kaybı belirtileri gösteren kişilerin sıklıkla damgalanmasına neden oluyor. Bu hikâye, 91 yaşındaki Dada Paul’un, kızı Fara tarafından bakıldığı ve torunu Odliatemix ile birlikte kiliseye hazırlandıkları anları içeriyor. Jüri, bu hikâyenin “aile ve bakım merceğinden evrensel bir sağlık sorununu ele aldığını” ve “görüntülerin sıcaklık ve şefkatle oluşturulduğunu, izleyicilere savaş ve saldırganlık zamanlarında gerekli olan sevgi ve yakınlığı hatırlattığını” belirtmiş.

Uzun Süreli Proje Ödülü: İki Duvar

Fotoğrafçı: Alejandro Cegarra (Venezuela, The New York Times/Bloomberg için)

2019’dan bu yana, Meksika’nın göç politikaları önemli bir değişim geçirdi ve ülke, güney sınırında tarihsel olarak göçmenlere ve sığınmacılara açık bir ülke olmaktan çıkarak katı göç politikaları uygulayan bir ülkeye dönüşmüş durumda. Venezuela’dan Meksika’ya göç eden Cegarra, 2018’de başlattığı bu projede, Meksika sınırındaki göçmenlerin karşılaştığı zorlukları ve dirençlerini belgeliyor. Jüri, fotoğrafçının kendi göçmen deneyiminin, insan merkezli ve duyarlı bir bakış açısı sunduğunu belirtmiş.

Açık Format Ödülü: Savaş Kişiseldir

Fotoğrafçı: Julia Kochetova (Ukrayna)

Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı, on binlerce sivil ve askeri kayba yol açtı ve aylardır süren bir çıkmaza dönüştü. Haber medyası, izleyicilerini istatistikler ve haritalarla bilgilendirirken, uluslararası ilgi başka yerlere kayıyor. Fotoğrafçı Kochetova, savaşın günlük bir gerçeklik olarak nasıl yaşandığını göstermek için fotoğrafçılığı, şiiri, ses kliplerini ve müziği bir araya getiren bir web sitesi oluşturdu. Bu proje, bir Ukraynalı illüstratör ve DJ ile işbirliği içinde, kişisel bir günlük tarzında sunuluyor.

Yeni Hikâyeler

Bu projeler insan hikâyelerine duyulan derin bir empati ve bağlılığın da birer göstergesi aslında. Her biri, farklı coğrafyalardan evrensel duygulara uzanan köprüler kuruyor. Sizce de öyle değil mi? Sergi, Montreal’de sona ermiş olsa da, bu fotoğrafların etkisi hâlâ benimle. Eğer yolunuz bir gün fırsat bulursanız, World Press Photo sergilerinden birine mutlaka yolunuzu düşürün! Fotoğrafların sessiz ama güçlü anlatımları ile dünyanın gerçekleğinde bir yolculuk bu. Ve unutmadan, bu deneyim her yıl farklı bir coğrafyada yeni bir hikâyeyi keşfetmeye olanak tanıyor. 2025 yılnda, bu kez Amsterdam’da düzenlenecek. Fotoğrafçılıkla ilgilenen ya da insanlık hikâyelerini birinci elden görmek isterseniz, tarihi not edin. 17 Nisan 2025, belki de orada görüşmek üzere!

World Press Photo 2024 Montreal: Görsel Hikâye Anlatıcılığının Gücü yazısı ilk önce Kanada Geyikleri üzerinde ortaya çıktı.

Bakıyorumda, ne çok zaman geçmiş yolculuklara dair yazmayalı. Oysa bir vakitler Akdeniz’in tuzuyla beslenirdi kelimelerim. Sonra bir gün, güneşin altında, Olimpos’un antik taşlarından ördüğüm yuvama selam edip bir uzun uçuş okyanuslar aştım. Yurdum varsın orda dursun; ben şimdi Yeni Fransa’da, içimde uzak kıtaların keşif heyecanıyla Montreal sokaklarını arşınlayan bir gezginim.

🌃 Montreal, Yeni Ufuk

Evvel zaman içinde, üç tarafı denizlerle çevrili bağımsızlığıyla meşhur Brittany topraklarında Jacques-Cartier adında bir kaşif yaşarmış (Fransızca’da  “jak” diye çağırılıyor bu isim). Ünlü bir denizciymiş vesellam. Pek çok soylu onu, yaptığı keşif gezileri sonrası çizdiği haritalarından tanırmış. Bizim Jacques, 41 yaşına bastığında ülkesinde olmadık bir olay cereyan etmiş. Yaklaşık 600 yıl özerkliğini korumuş olan Brittany dükalığı, 1. Francis’in tacına boyun eğerek 1534’te Fransa Krallığına katılma kararı almış. Gözü pek kral, aynı yıl bizim denizciyi huzuruna çağırarak ona büyük bir görev vermiş: Uzak kıtaların keşfi! İşte, Jacques-Cartier’in öncülüğünde o yıllarda gerçekleştirilen keşifler, Fransa Krallığının bugünkü Kanada topraklarına kadar uzanmasını sağlamıştır.

Ama durun, bu tarih deryasına şimdi çok da dalmayalım. Jacques’in hikâyesi başka bir masala kalsın. Bugün size başka bir yolculuğu anlatmak istiyorum; benim yolculuğumu.

🪴Montreal, Yeni Ev

Sonbaharın kokusunu hala üstünde taşıyan bir günde ulaştım bu şehre. Daha ilk geceden evimin kapısını dostluğa açtım: Kanada Geyikleri’nden Evren Başer ve tayfası Berkay bize konuklardı. Evren ile dostluğumuzun tohumu daha biz Antalya’da iken atılmıştı. Alime ile kurduğumuz mütevazi rakı soframızdan alo demiştik kendisine. Gelecek projelerden, ortak fikirlerden bahsetmiştik. Şimdi kanlı canlı bir arada, Alime’nin hazırladığı uzak doğu sofrasının etrafına kurulmuştuk.

Evren, 4000Km yapacakları Tesla’nın bataryasına söverken, arada muhabbet ediyor, Alime’nin asya mutfağını çubukluyor, dost oluyorduk. O gece Kanada Geyikleri’nin Montreal hattı raylarını örülmeye başlamıştı diyebiliriz. Laf lafı açtı, fikirler uçuştu, Montreal hattı sessizce raylarına oturmaya başladı.

O akşam Evren, Alime ile oldukça samimi ve derinlikli bir röportaj gerçekleştirdi. Malumunuz, Alime’nin uzun yıllardır üzerinde çalıştığı projesi “Ağrısız Sex Konuşmaları”, bu kez Kanada’da yankılanacak. 6 Aralık’ta Toronto’da düzenlenecek bu talk şov için hem tanıtım hem de bir dost sohbeti niteliğinde güzel bir buluşma oldu. Kah gülüştük kah düşündük, pelvik taban fizyoterapisinden toplumsal tabulara uzanan keyifli bir diyalog aktı gitti. Sohbetin ardından, kamerada Berkay, mikrofonda bu kez ben evi gezdik. Bitkilerle dolu salonumuzdan balkondaki bir zamanlar Body Ekrem hocamızın olimpiyatlara katıldığı stadyum ve akçaağaç manzarasına kadar Montreal’deki evimizin sıcaklığına şahit oldular.

Ertesi sabah, kahvaltı sonrası yeni yolculuklarına uğurladık onları. 4000 kilometrelik Tesla maceralarına New Brunswick rotasıyla devam ettiler. YouTube’ta “TESLA İLE 4000 KM ATLANTİK GEZİSİ” başlığıyla bulabilirsiniz, İlk bölümde evimizden kareler de var!

🤔 Veda mı Başlangıç mı ?

Her yolculuk biraz veda, biraz başlangıç… Montreal bana yeni bir dil, yeni dostluklar ve tanıdık olmayan sokaklarda içimi ısıtan hikâyeler sundu. Eğer sizin de kalbinizde göçebe bir yan varsa, pusulanız bazen yalnızca iç sesiniz olsun. Belki bir sabah siz de kendinizi, Fransızca sokak isimleri arasında, karla kaplı bir kaldırımda bulursunuz.

Ve o zaman, bilin ki başka bir seyyah çoktan o yoldan geçmiş, size içten bir “hoş geldin” bırakmıştır.

Kanada Geyikleri Montreal Hattı yazısı ilk önce Kanada Geyikleri üzerinde ortaya çıktı.

🏛️ Bir Şehir, Bir Müze, Bin Hikâye

1380 Sherbrooke Street’in köşesinde, bir gezginin rotasını değiştirecek bir yapı yükseliyor. 1860 yılında kurulan bu müze, yalnızca bir sergi alanı değil; adeta şehrin kalbi gibi atan bir sanat mabedi. İçinde tam 47.000’den fazla eser var; her biri başka bir zaman çizgisinden izleyicisine ulaşıyor. Roma döneminden günümüze, yerli halkların renklerinden modern sanatın deneysel çizgilerine kadar uzanan bir koleksiyon…

Yolum galeriler arasında kıvrılırken bir noktada duruyorum. Bir maskenin önünde. Siyah taşlardan oyulmuş, gözleri boş ama içine bakınca koskoca bir halkın hikâyesi yatıyor. Yerli sanatına ayrılan bölümdeki eserler yalnızca görsel değil; sesli, dokulu, ruhlu… Sanat burada sadece duvarda asılı değil, bir beden gibi, bir nefes gibi yanınızda. Kanada’nın yerli halkları (nam-ı diğer First Nations), Métis ve Inuit topluluklarının kültürel mirası, bu bölümde büyük bir saygıyla sunuluyor. Her obje bir yaşam biçimini, bir direnişi, bir topluluğun zamana karşı aktardığı bilgeliği anlatıyor. Bence sanat kavramını burada yalnızca estetik değil; aynı zamanda bir hafıza ve onarıcı bir anlatı olarak tanımlayabiliriz.

🖼️ Müzenin Ev Hali: Sanat Kapınızı Çalarsa

Çağımızda, gezginlerin her zaman yolda olması gerekmez; bazen keşifler sadece bir tık uzaklıktadır. İlk kez Google Arts aracılığıyla online müze deneyimlerim olmuştu. MMFA’nın bu konudaki sunduklarına eve gelince baktım. Gerçekten de “Museum from Home” projesiyle dünyanın dört bir yanından sanatseverlere evlerinden çıkmadan harika sergiler sunuyor. Ekran başında sanatın dönüştürücü gücüne tanık olmak için size linki bırakıyorum.

Bir sabah kahvenizi alıp müzenin online koleksiyonuna göz atabilir, bir yandan çağdaş sanatla ilgili podcast dinleyebilir, diğer yandan çocuklar için hazırlanmış atölyeleri çizgi film yerine açabilirsiniz.

🎨 Müzenin Kalbine Bir Seyahat

Her katta bambaşka bir dünya. Montreal Güzel Sanatlar Müzesi, dostlar, yalnızca bir binadan ibaret değil; altı katlı dev bir zaman kapsülü gibi… Quebec ve Kanada sanatına ayrılan bölüme çıktığımda kendimi kolonyal dönemin tüy kalemli eskizlerinde buldum. Tuvalin rengine sinmiş bir milletin geçmişi; bazen pastoral, bazen başkaldıran bir fırça darbesiyle konuşuyor. Quebec’in sanat patlaması yaşadığı 70’li yıllara uzanan bu bölümde, yaklaşık 500 eser sessizce ziyaretçileri selamlıyor. Ahşap çerçevelerle çevrili eski bir otoportreye bakarken bir ressamın yalnızlığını hissediyorsunuz; bir başka odada, soyut renklerle Kanada’nın sisli kıyılarını.

Sonra adımlarım beni daha kuzeye, daha soğuk ama bir o kadar da ruhu sıcak bir diyara götürdü: Inuit halkının yaşantısını anlatan ᐆᒻᒪᖁᑎᒃ – UUMMAQUTIK / Yaşamın Özü bölümü. Asinnajaq adlı Inuit sanatçının küratörlüğünde hazırlanan bu sergi, kuzeyin sessiz çığlıklarını taşıyor. Sanki karların altında bir kalp atıyor, ve bu sergi o kalbin sesi. Bazen bir heykel bir kadının rüyasını anlatıyor, bazen bir fotoğraf uzak kutup gecelerinde söylenmiş bir şarkının yankısı gibi.

Ardından uluslararası sanat koleksiyonlarının olduğu bölüme geçtim. Michal and Renata Hornstein Pavilion for Peace’teki dört kat boyunca, Orta Çağ’dan bugüne sanatın yürüdüğü patikada adımladım. Bir yanda Rönesans’la parlayan renkler, bir yanda modernizmin çığlık çığlığa tuvallerine çarpan karanlıklar… “Barış” teması, sadece bir sözcük değil; her eser bu kavramın başka bir yüzünü gösteriyor.

Derken bir başka salonda, dünya halklarının yankılarını duydum: The Arts of One World. Martinique’li filozof Édouard Glissant’ın “dünyasal” modernlik kavramı, bu 10 galeride hayat bulmuş. Dünya halklarının eşit ve karşılıklı etkileşim içindeki sanatsal üretimleri sergileniyor. Bir Afrika maskesinin yanına bir Tibet heykeli kondurulmuş, Japon fırça darbeleriyle Peru desenleri aynı ritimde dans ediyor. Burada hiçbir kültür diğerinin önünde değil, hepsi aynı hikâyenin eşit parçaları. Sahi, biz de bu hikâyenin bir parçası değil miyiz a dostlar?

Araya bir nefes molası… Biraz gün yüzü görmek ve bir kuple nefes almak için yolumu bir bahçeye sürdüm. Müzenin sınırlarını sokağa taşıyan bu alan, adeta bir açık hava galerisi gibi. Heykel Bahçesi olarak adlandırılan bu alanda Sherbrooke Caddesi boyunca uzanan 20’den fazla heykel bulunuyor.

Son olarak, yerin altına doğru bir iniş: Jean-Noël Desmarais Pavilion. Burası artık eksi 2. kat ve çağdaş sanatın sesi, sözü, suskusu… Acaba müze “underground” kavramı ile çağdaş sanat akımını mı harmanlamış burada? Sormadan geçemedim. Büyük tuvaller, dijital enstalasyonlar, sesli-video işleri… 1980’lerden günümüze uzanan bu bölüm, günümüzün kaygılarına, ırkçılığa, kimlik tartışmalarına, çevresel krizlere ayna tutuyor. Eserler periyodik olarak yenileniyor, yani her gelişte yeni bir şeyle karşılaşmak garanti.

Bir Müzenin Ardından🚶🏻‍♂️‍➡️

Şimdi, dostlar, bir müze düşünün ki sadece sanat eserlerini değil, aynı zamanda iyileştirici gücünü de sunuyor. Sanat terapisi programlarından, eğitim atölyelerine kadar herkes için erişilebilir ve kapsayıcı bir dünya kurmuşlar burada. Girdiğimde kendimi bir konuk gibi hissettiğim müzeden, oranın bir parçası olarak çıkıyorum.

Ve evet, FIJET basın kartımla ücretsiz gezdiğim bu müze artık benim Montreal’deki uğrak yerim oldu. Her yolculuğumda uğrayacağım, her dönüşümde kendi içimdeki dönüşüme şahit olacağım.

Çalışma saatleri ile ilgili seyyah dostlara küçük bir not: Müze, Pazartesi hariç her gün açık. Çarşamba günleri geç saate kadar, saat 21.00’e dek misafirlerini bekliyorlar. Geri kalan günlerde ise 10.00 – 17.00 arasında kapıları sanat için açık.

📝 Müze Defterine Son Not

Montreal bir sanat şehriyse, bu müze onun kalbidir diyebilirim. Yolunuz bu tarafa düşerse mutlaka uğrayın. İçeri girin, bir bankta oturun ve bırakın renkler size bir şeyler anlatsın. Bazen en güzel hikâyeler sessizlikte saklıdır.

Montreal Güzel Sanatlar Müzesi (MMFA) yazısı ilk önce Kanada Geyikleri üzerinde ortaya çıktı.