Kanada’da yaşayan bizler için ülke birliği bazen uzaktan izlenen bir tartışma gibi görünür. Ama Alberta’da sandık 19 Ekim’de kuruluyor; bu sefer mesele sadece “kalıyor muyuz?” değil, senin, benim ve çocuklarımızın yaşadığı ülkenin çerçevesi.
Başbakan Mark Carney, Perşembe günü Calgary’de 7.000’den fazla kişinin katıldığı birlik mitinginde Albertalılara Kanada’da kalma çağrısı yaptı. BBC’nin Nadine Yousif imzalı haberine göre Carney, “bahislerin yüksek” olduğunu, referandumun “mümkün olan en kötü zamanda” geldiğini söyledi ve ayrılığa karşı kararlı bir sonuç istedi.
Miting, erken oy ve “katılım sonucu belirler”
Carney’nin mesajı netti: anketlere güvenip rahatlamak yetmez.
- Calgary mitinginde kalabalık 7.000’in üzerindeydi.
- Carney, “Katılım sonucu belirleyecek” dedi.
- 450.000’den fazla Albertalı zaten erken veya posta yoluyla oy kullandı: Kanada’da kalmak mı, yoksa bağlayıcı ayrılık referandumuna giden yasal süreci başlatmak mı?
- Erken katılım, Alberta’nın son genel seçimini bile geçmiş durumda.
- Cuma günü Carney’nin memleketi Edmonton’da ikinci birlik etkinliği planlandı; aynı gün Başbakan Danielle Smith ve muhalefet lideri Pierre Poilievre Calgary’de ayrı bir birlik etkinliğinde konuşacak.
- Cumartesi ise ayrılık yanlıları Edmonton’da miting düzenleyecek.
Referandum, Premier Danielle Smith’in yaklaşık 300.000 imzalı dilekçe sonrası çağırdığı 19 Ekim oylaması. Smith Kanada’da kalmayı savunuyor; ama tabanında bağımsızlık destekçileri de var. Onun dili: Albertalılar duyulsun.
Kimin ne dediği: petrol, Brexit ve boru hattı
Ayrılık destekçileri Alberta’nın petrol zengini ama karayla çevrili bir eyalet olarak Ottawa’da “göz ardı edildiğini”, Liberal hükümetlerin çevre politikasını petrol-gazın önüne koyduğunu ve bağımsız Alberta’nın servetinin daha fazlasını elinde tutacağını savunuyor.
Karşı tarafta ise tablo farklı:
- Bağımsız Alberta’nın milyarlarca dolar borç yüküyle baş başa kalacağı uyarısı
- Belirsizliğin iş ve yatırımı eyaletten kaçıracağı endişesi
- Carney’nin riski Brexite benzetmesi
Carney, Albertalıların hayal kırıklığının gerçek olduğunu kabul etti. Hükümetinin Alberta enerjisine destek vermeye hazır olduğunu söyledi; Trump’ın ABD tarifeleri ortamında pazar çeşitliliği için Alberta’dan Pasifik kıyısına petrol boru hattını hızlandırma planını da gündeme getirdi.
Anketler ne diyor? Léger’in Ekim verisi
Léger’in 2–4 Ekim 2026 tarihli, Alberta’da 18+ 1.001 kişilik anketine göre:
- %70 “kal” diyor (ağustosta %65’ti); %22 ayrılık sürecinin başlamasını istiyor; %7 kararsız.
- Oy verme olasılığı 8–10/10 diyenler %77 (önceki %68).
- “Kal” diyenlerin %91’i emin; süreç yanlılarında bu oran %71.
- Milliyetçilik/ayrılıkçılık, sağlıkla birlikte %16 ile en büyük kaygılardan biri.
- %50 referandum tartışmasının ekonomiye olumsuz etki edeceğini bekliyor; %21 olumlu diyor.
- %30 aile/arkadaş/iş ortamında gerilim yaşıyor (18–34’te %44).
- NDP seçmenlerinin neredeyse tamamı “kal” tarafında; UCP’de ise kabaca %43 kal / %48 süreç.
Yani çoğunluk birlikten yana görünüyor; ama Carney’nin uyardığı gibi, sandığa gitmeyen her oy sonucu değiştirebilir.
Türk ve göçmen okur için kısa not
Bu referandum sadece Alberta–Ottawa gerilimi değil. Kanada’nın bir arada kalıp kalmaması; federal sistem, eyaletler arası denge ve göçmenlik tartışmalarının da zemini. 19 Ekim’deki oy pusulasında ayrılık sorusunun yanında göçle ilgili sorular da var — bu kısmı 12 Ekim’de ayrıca yazmıştık. Kanadalı Türkler için mesaj basit: birlik, belirsizlikten daha ucuz; sandık da sessiz kalmayı sevmez.
Sonuç olarak: Calgary’deki kalabalık, erken oyların rekor seviyesi ve Léger’in %70’lik “kal” oranı birlik lehine bir rüzgâr gösteriyor. Yine de 19 Ekim’e üç gün kala asıl sınav, anket değil katılım.
Kaynak: BBC – Canada PM Carney warns ‘stakes are high’ as Alberta separation vote nears
