Çoğumuz için WhatsApp sadece bir mesajlaşma uygulaması değil: Türkiye’deki annemizle sabah kahvaltısında görüntülü konuşmak, aile grubunda bayram mesajlarına yetişmek, Kanada’ya yeni gelmiş biri olarak ev, iş ya da banka sorularını yüzlerce kişilik gruplarda sormak hep onunla oluyor. İşte tam bu yüzden bu hafta Ottawa’dan gelen haber pek çok kişinin içini burktu: Meta, federal hükümetin C-22 yasa tasarısı bu haliyle geçerse WhatsApp gibi şifreli hizmetlerini Kanada’dan çekmeyi “değerlendirmek zorunda kalacağını” söyledi.

Ne oldu?

Meta temsilcileri 16 Kasım Pazartesi akşamı Senato’nun ulusal güvenlik komitesinde konuştu. Meta’nın Kanada kamu politikaları sorumlusu Rachel Curran, şirketin “tüm seçenekleri gözden geçireceğini” ve etkilenen hizmetleri geri çekmenin de bu seçenekler arasında olduğunu belirtti. Curran, Apple’ın benzer bir durumda İngiltere’de bazı hizmetlerini piyasadan çektiğini hatırlattı.

Aynı oturumda şifreli mesajlaşma uygulaması Signal da benzer bir uyarı yaptı. Signal’in strateji ve küresel ilişkilerden sorumlu başkan yardımcısı Udbhav Tiwari, ya sisteme bir açık eklemek ya da yasaya uymayı reddetmek zorunda kalacaklarını, bu durumda da Kanadalı kullanıcılara hizmet vermeyi bırakacaklarını söyledi.

C-22 tasarısı neyi değiştiriyor?

Şu anda Senato’da incelenen ve “lawful access” (yasal erişim) tasarısı olarak bilinen C-22, kabaca şunları öngörüyor:

  • Teknoloji şirketleri, sistemlerini mahkeme kararıyla polis ve istihbarat servisi CSIS’e özel iletişim bilgilerini verebilecek şekilde düzenleyecek.
  • Şirketler kullanıcıların metaverisini (kimin kiminle, ne zaman iletişim kurduğu gibi bilgiler) altı ay saklayacak. Bu süre, siber güvenlik uzmanlarının uyarısından sonra bir yıldan altı aya indirildi.
  • Kamu Güvenliği Bakanı, gizli bakanlık emirleriyle şirketlerden izleme kapasitesi kurmalarını isteyebilecek; bu emirleri önce bağımsız istihbarat komiseri inceleyecek.

Meta ise bu kuralların, yalnızca mesajı gönderen ve alanın görebildiği uçtan uca şifrelemeyle teknik olarak bağdaşmadığını savunuyor.

Hükümet ne diyor?

Kamu Güvenliği Bakanı Gary Anandasangaree’nin sözcüsü David Taylor, CBC News’e yaptığı açıklamada tasarının şirketlerin sistemlerine “arka kapı” açmasını gerektirmediğini söyledi. Avam Kamarası’nda kabul edilen değişikliklerle şirketlerin şifrelemeyi kırmaya zorlanamayacağı, bakanlık yetkisinin mahkeme kararının yerine geçemeyeceği ve veri yükümlülüklerinin metaveriyle sınırlı olduğu netleştirilmiş. Hükümete göre kurallar, WhatsApp’ın sorunsuz çalıştığı Avustralya’dakilere benziyor.

Göçmenler için neden bu kadar önemli?

CBC’nin konuştuğu göçmen ve mülteci kuruluşları WhatsApp’ı bir “can simidi” olarak tanımlıyor. Toronto Metropolitan Üniversitesi’nden araştırmacı Ashika Niraula’ya göre yeni gelenler ev kiralamaktan banka hesabı açmaya, uygun fiyatlı market bulmaktan göçmenlik süreçlerine kadar pek çok bilgiyi WhatsApp gruplarından ediniyor. Kanada Mülteciler Konseyi’nden Lauren Lallemand da uygulamanın memleketteki aileyle bağ kurmanın kolay ve ucuz yolu olduğunu, şifrelemenin ise baskıdan kaçmış insanlara bir güvenlik katmanı sağladığını vurguluyor.

Kanada’daki Türk topluluğu için de tablo farklı değil: şehir şehir kurulan dayanışma grupları, öğrenci grupları, emlak ve iş ilanı grupları büyük ölçüde WhatsApp üzerinde dönüyor.

Şimdi ne olacak?

Önemli not: WhatsApp şu an Kanada’da çalışmaya devam ediyor ve Meta henüz bir çekilme kararı açıklamış değil; bu, tasarı mevcut haliyle yasalaşırsa gündeme gelecek bir ihtimal. Tasarı hâlâ Senato’da ve yeni değişiklikler yapılabilir. Yine de önemli grup bilgilerini, iletişim listelerini ve sohbet yedeklerini düzenli tutmak hiç fena fikir değil.

Gelişmeleri takip edip burada paylaşmaya devam edeceğiz. Sen ne düşünüyorsun, WhatsApp’sız bir Kanada hayatı düşünebiliyor musun?

Kaynak: CBC News, CBC News

Yorum bırak