ABD’de Donald Trump yönetimi, küresel ticaret politikalarını yeniden şekillendirme çabalarının bir parçası olarak birçok ülkeye yönelik yeni ticaret soruşturmaları başlattı. Ancak açıklanan listeye göre Kanada bu soruşturmaların hedefi olan ülkeler arasında yer almıyor.
Washington’da yapılan açıklamaya göre ABD yönetimi, bazı ülkelerin ticaret politikalarının Amerikan sanayisine zarar verip vermediğini incelemek amacıyla 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. maddesi kapsamında soruşturmalar başlattı.
Bu soruşturmaların amacı, Başkan Donald Trump’ın küresel gümrük tarifesi politikalarını güçlendirmek ve ABD üretim sektörünü korumak olarak gösteriliyor.
🌍 Soruşturma Altındaki Ülkeler
Trump yönetiminin başlattığı yeni soruşturmalar birçok ülkeyi kapsıyor. Listede özellikle ABD ile büyük ticaret ilişkileri bulunan ülkeler dikkat çekiyor.
Soruşturma kapsamına alınan ülkeler arasında şunlar bulunuyor:
-
Çin
-
Avrupa Birliği
-
Meksika
-
Japonya
-
Hindistan
-
Güney Kore
-
Vietnam
-
Tayvan
-
Singapur
-
İsviçre
-
Norveç
-
Endonezya
-
Malezya
-
Kamboçya
-
Tayland
-
Bangladeş
Bu listeye Kanada dahil edilmedi.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, yapılan açıklamada ABD’nin artık üretim kapasitesini diğer ülkelere kaptırmayacağını söyledi.
Greer’e göre bazı ülkeler aşırı üretim ve fazla kapasite sorunlarını ihracat yoluyla ABD’ye yansıtarak Amerikan sanayisine zarar veriyor.
🏭 Amaç: Üretimi ABD’ye Geri Getirmek
Trump yönetimi uzun süredir Amerikan üretiminin ülke içine geri dönmesini hedefleyen bir ticaret politikası izliyor.
Yetkililere göre başlatılan soruşturmalar şu hedeflere hizmet ediyor:
-
kritik tedarik zincirlerini ABD’ye geri taşımak
-
yerli üretimi güçlendirmek
-
üretim sektöründe yüksek maaşlı yeni iş fırsatları oluşturmak
Bu nedenle 301 soruşturmaları, Trump yönetiminin küresel gümrük tarifelerini uygulamaya koymak için kullandığı en son araçlardan biri olarak görülüyor.
⚖️ Yüksek Mahkeme Tarife Planını Engellemişti
Bu yeni girişim, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın daha önce kullandığı bir tarife aracını geçersiz saymasının ardından geldi.
Geçtiğimiz ay mahkeme, Trump’ın gümrük tarifeleri için kullandığı International Emergency Economic Powers Act adlı yasanın bu amaçla kullanılamayacağına hükmetti.
Mahkeme kararında ABD Anayasası’nın vergiler ve gümrük tarifeleri konusunda yetkiyi açık şekilde Kongre’ye verdiğini vurguladı.
Bu kararın ardından Trump yönetimi farklı yasal yollar kullanarak tarifeleri uygulamaya çalışıyor.
📦 Yeni Küresel Tarife Planı
Yüksek Mahkeme kararına yanıt olarak Trump yönetimi, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında dünya genelinde yüzde 10’luk gümrük tarifesi uygulamaya başladı.
Ancak bu tarifeler:
-
Kanada–ABD–Meksika Ticaret Anlaşması (CUSMA) kapsamında olan ürünler için geçerli değil.
Ayrıca bu tarifelerin bazı sınırlamaları var:
-
en fazla %15’e kadar artırılabiliyor
-
150 gün sonra otomatik olarak sona eriyor
-
uzatılması için Kongre onayı gerekiyor
Uzmanlara göre Kongre’nin bu süreyi uzatması pek olası görünmüyor.
🏗️ Belirli Sektörlerde Ayrı Tarifeler
Trump yönetimi aynı zamanda bazı sektörlere özel gümrük tarifeleri de uyguluyor.
Section 232 kapsamında uygulanan bu tarifeler şu sektörleri kapsıyor:
-
çelik
-
alüminyum
-
otomobil
-
mutfak dolabı ve benzeri ürünler
Eğer 301 soruşturmaları sonucunda bazı ülkelerin ticaret politikalarının “haksız veya ayrımcı” olduğu tespit edilirse, ABD yönetimi bu ülkelere uzun vadeli tarifeler uygulayabilecek.
🇨🇦 Kanada Neden Listede Yok?
Washington merkezli düşünce kuruluşu Cato Institute’dan ekonomist Scott Lincicome, Kanada’nın bu listeye dahil edilmesinin zor olduğunu söylüyor.
Lincicome’a göre Kanada ile ABD arasındaki ticaret dengesi, tarifeleri haklı gösterecek türden bir “aşırı üretim” sorunu ortaya koymuyor.
Kanada’nın ABD ile ticaret fazlasının önemli bir kısmı şu nedenden kaynaklanıyor:
-
ABD’nin Kanada’dan yaptığı büyük miktardaki petrol ithalatı
Bu durum, Kanada’ya yönelik bir tarife soruşturmasının gerekçelendirilmesini zorlaştırıyor.
📊 Kanada–ABD Ticaret Verileri
Statistics Canada’nın verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret hâlâ güçlü bir şekilde devam ediyor.
📉 Ocak ayı verilerine göre:
-
Kanada’nın ABD ile ticaret fazlası 5,4 milyar dolar oldu
-
Aralık ayında bu rakam 5,7 milyar dolar seviyesindeydi
Aynı dönemde:
-
ABD’ye yapılan Kanada ihracatı %3,8 azaldı
-
ABD’den yapılan ithalat ise %3,4 düştü
🔎 İleride Kanada da Hedef Olabilir mi?
Beyaz Saray ve ABD Ticaret Temsilciliği, Kanada’nın neden soruşturma listesinde yer almadığı konusunda henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Ayrıca Kanada’nın ileride başlatılabilecek başka 301 ticaret soruşturmalarına dahil edilip edilmeyeceği de net değil.
Ancak mevcut ekonomik veriler ve iki ülke arasındaki ticaret yapısı göz önüne alındığında, uzmanlara göre Kanada’nın kısa vadede bu tür tarifelerin hedefi olması pek olası görünmüyor.
