Son aylarda Kanada’daki çoğumuzun aklında aynı soru vardı: Alberta gerçekten ayrılık yoluna girer mi? Calgary ya da Edmonton’da yaşıyorsan, orada çalışan bir yakının varsa veya sadece haberleri takip ettiysen, bu sabahın cevabı net: Albertalılar Kanada’da kalmayı seçti. Ama hikâye burada bitmiyor; özellikle göçmenlik sorularında çıkan tablo, geçici statüde yaşayan pek çok kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Ayrılık sorusunda açık fark
19 Ekim’deki referandumda en çok konuşulan 10. soru, Alberta’nın Kanada’nın bir eyaleti olarak kalması mı, yoksa hükümetin ileride bağlayıcı bir ayrılık referandumu için yasal süreci başlatması mı gerektiğini soruyordu. Elections Alberta’nın resmî olmayan sonuçlarına göre 20 Ekim sabahı itibarıyla:
- Kanada’da kalalım: 1.374.594 oy (yaklaşık %75,6)
- Ayrılık referandumu süreci başlasın: 442.806 oy (yaklaşık %24,4)
Bu tablo, yıl başından beri yapılan ve Albertalıların yaklaşık yüzde 70’inin Kanada’da kalmak istediğini gösteren anketlerle de örtüşüyor. Sayım elle yapılıyor ve hâlâ sürüyor; resmî sonuçlar 29 Ekim’de açıklanacak.
Kim ne dedi?
- Premier Danielle Smith, Kanada’da kalma yönünde oy verdiğini söyledi ve sosyal medyada “Albertalılar birleşik bir Kanada içinde daha güçlü bir Alberta için oy verdi” diye yazdı. Smith, eyaletin bundan sonra nereye gideceğini anlatmak için salı akşamı 18.45’te bir konuşma yapacak.
- Başbakan Mark Carney, Albertalıların birliği ve birlikte inşa etmeyi seçtiğini söyledi; Kanadalıların “yenilenmiş bir amaç ve yüksek bir hedefle” birlikte ilerleyeceğini vurguladı.
- Forever Canadian hareketinin kurucusu, Alberta’nın eski premier yardımcısı Thomas Lukaszuk, sonucu “bu ülke bölünemez” mesajı olarak yorumladı; referandumun 130 milyon dolara mal olduğunu da hatırlattı.
- Ayrılıkçı tarafta ise Alberta Prosperity Project’in kurucu ortağı Jeffrey Rath, “hareketimiz hiçbir yere gitmiyor” dedi ve UCP içinde Smith’e karşı liderlik oylaması için bastıracaklarını söyledi.
Göçmenlik sorularında “evet” önde
Bizim açımızdan asıl dikkat çeken kısım, ilk dört soru. Sayım bu sorularda daha geride olsa da şu ana kadarki resmî olmayan sonuçlarda dördünde de “evet” yaklaşık %56–58 ile önde:
- 1. soru (göç seviyesini düşürmek için eyaletin göçmenlik üzerinde daha fazla kontrol alması, ekonomik göçe ve işlerde Albertalılara öncelik): %56,0 evet
- 2. soru (eyalet finansmanlı sağlık, eğitim ve sosyal programlardan yalnızca vatandaşların, PR sahiplerinin ve Alberta’nın onayladığı statülerin yararlanması): %56,7 evet
- 3. soru (geçici statüdekilerin sosyal destek programları için en az 12 ay Alberta’da yaşamış olması şartı): %58,4 evet
- 4. soru (geçici statüdekilerden sağlık ve eğitim hizmetleri için “makul” bir ücret ya da prim alınması): %57,2 evet
Seçimlerde vatandaşlık belgesi şartını soran 5. soruda “evet” yaklaşık %63 ile önde. Anayasal değişikliklerle ilgili 6–9. sorularda ise tablo başa baş; 8. soruda şimdilik “hayır” hafif önde. Bu dokuz sorunun sayımının çarşamba gününe kadar tamamlanması bekleniyor.
Geçici statüdeysen şimdi ne değişiyor?
Kısa cevap: Bugün itibarıyla hiçbir şey otomatik olarak değişmiyor. Bu referandum bağlayıcı değil ve kendi başına yasa çıkarmıyor. Smith, ilk dokuz sorudaki “evet” oylarını Ottawa ile daha iyi bir anlaşma için pazarlık gücü olarak kullanmak istediğini söylemişti. Yani çalışma izniyle, öğrenci izniyle ya da başka bir geçici statüyle Alberta’daysan, asıl takip etmen gereken şey Smith’in bu akşamki konuşması ve sonrasında gelebilecek somut yasa teklifleri olacak.
Kısa değerlendirme
Ayrılık tartışması sandıkta net bir cevap aldı, ama göçmenlik sorularındaki eğilim Alberta’da geçici statüyle yaşayan Türkler için yakından izlenmesi gereken bir konu olarak masada duruyor. Resmî sonuçlar 29 Ekim’de gelecek; biz de gelişmeleri takip edip sana aktarmaya devam edeceğiz.
Kaynak: Elections Alberta – 2026 Referendum Unofficial Results, Global News
