Kanada’da ilk kez genetiği düzenlenmiş bir hayvandan elde edilen et ürünü satış için onay aldı. Ancak tartışma da beraberinde geldi. Çünkü ürünler için zorunlu etiketleme yapılmayacak.
Onayı veren kurum
Health Canada olurken, çiftçi ve çevre örgütlerinden oluşan bazı gruplar tüketicilerin bilgilendirilmesi için zorunlu etiketleme talep ediyor.
🧬 PRRSV’ye Dayanıklı Domuzlar Nedir?
Onaylanan domuzlar, Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus (PRRSV) adlı, sürülerde ciddi hastalık ve ölümlere yol açabilen virüse karşı gen düzenlemesiyle dirençli hale getirildi.
Health Canada’ya göre bu gen düzenlemesi sayesinde:
-
🐖 Sürü içindeki ağır hastalık ve ölümler azalabilir
-
💊 Antibiyotik kullanım ihtiyacı düşebilir
-
🐾 Hayvan refahı iyileşebilir
Kurum ayrıca şu değerlendirmeyi yaptı:
-
❗ İnsan sağlığı açısından mevcut domuzlardan daha riskli değil
-
🥩 Besin değeri bakımından diğer domuz etlerinden farklı değil
-
🧬 Yapılan değişiklik, yalnızca virüse duyarlı gen bölümünün silinmesinden ibaret
Bu nedenle Health Canada, özel bir etiketleme gerekmeyeceğini açıkladı.
🏷️ Tartışma Nerede Başlıyor?
Eleştirilerin merkezinde ise şeffaflık meselesi var.
Canadian Biotechnology Action Network (CBAN) koordinatörü Lucy Sharratt’a göre sorun teknolojinin kendisi değil, tüketicinin bilgilendirilmemesi:
“Eğer bu ürün piyasaya girerse, Kanadalılar market raflarında bunun nerede olduğunu bilmeyecek.”
Sharratt, Kanada’da yapılan kamuoyu yoklamalarında halkın yüzde 80’inden fazlasının genetik olarak değiştirilmiş gıdaların etiketlenmesini istediğini söylüyor.
Kanada yasaları genetiği değiştirilmiş gıdalar için zorunlu etiketleme öngörmüyor; yalnızca şirketlerin isterlerse kullanabileceği gönüllü bir standart bulunuyor.
📜 “Zorunlu Etiketleme Şart” Çağrısı
CBAN,
National Farmers Union
ve Safe Food Matters gibi gruplarla birlikte federal Sağlık Bakanı’na gönderdiği mektupta, zorunlu etiketlemenin “hayati önemde” olduğunu savundu.
Gerekçeleri şu:
-
🧬 Bu teknoloji gelecekte başka gen düzenlemeli gıdaların da onaylanmasının önünü açabilir
-
🏷️ Gönüllü etiketleme sistemi yeterince etkili değil
-
📉 Standartları belirleyen kurumun kapanmasıyla sistem daha da zayıflayabilir
Eleştirmenler, hükümetin gönüllü etiketlemeye atıf yaparken bu standartları barındıran yapının kapanıyor olmasının çelişkili olduğunu savunuyor.
🐷 Üreticiler de İkiye Bölünmüş Durumda
Canadian Pork Council Başkanı René Roy, tüketicilerin genetiği düzenlenmiş domuz etine hazır olmadığını düşünüyor.
Kendi çiftliğinde PRRSV’ye dayanıklı domuz yetiştirmeyeceğini belirten Roy, uluslararası pazarın da temkinli yaklaşabileceğini söylüyor.
Bu noktada ihracat konusu kritik. Kanada, yıllık yaklaşık 5,5 milyar dolar değerinde domuz eti ihraç ediyor ve üretimin yaklaşık %70’i dış pazarlara gidiyor.
Quebec merkezli organik üretici duBreton’un başkanı Vincent Breton ise farklı bir soruna dikkat çekiyor:
Eğer etiketleme şirketlerin inisiyatifine bırakılırsa:
-
❗ Gen düzenleme teknolojisini kullanmayan üreticiler
-
💰 Ürünlerinin “genetiği düzenlenmemiş” olduğunu kanıtlamak için ek maliyetlere katlanmak zorunda kalabilir
Breton’a göre bu durum adil değil.
🔬 Health Canada’nın Savunması
Health Canada, genetiği değiştirilmiş gıdaların güvenlik değerlendirme sürecinin 20 yılı aşkın süredir geliştirildiğini ve Dünya Sağlık Örgütü ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü gibi kurumlarla istişare içinde oluşturulduğunu belirtiyor.
PRRSV’ye dayanıklı domuzları geliştiren şirket
Genus PLC tarafından sağlanan verilerin incelendiği ve bilim insanlarının kapsamlı analiz yaptığı ifade ediliyor.
Ancak Sharratt’a göre güvenin temelinde şeffaflık var:
“Regülasyonların kapalı kapılar ardında yürütülmesi uzun süredir ciddi bir sorun.”
🌍 Uluslararası Durum
Genus PLC, bu domuzları ABD, Brezilya, Kolombiya ve Dominik Cumhuriyeti’nde de satma iznine sahip. Ancak şirket, önemli pazarlarda ek düzenleyici onaylar alınmadan ticari satışa başlamayı planlamadığını açıkladı.
Health Canada ayrıca, bu hayvanları kullanıp kullanmamanın Kanada’daki domuz üreticilerinin tercihine bağlı olacağını vurguluyor.
📌 Özetle
🇨🇦 Kanada’da genetiği düzenlenmiş domuz eti satış için onaylandı
🏷️ Ancak zorunlu etiketleme yok
🐖 Ürün, PRRSV virüsüne dayanıklı
⚖️ Tartışma teknoloji değil, şeffaflık ve tüketici seçimi üzerine
Görünen o ki, mesele yalnızca bilimsel güvenlik değil; aynı zamanda tüketicinin bilgiye erişim hakkı ve piyasa güveni.
Önümüzdeki dönemde bu ürün gerçekten raflara gelirse, Kanada’da gıda politikası ve etiketleme tartışmaları daha da alevlenebilir.
