Ağustostan beri kilitli kalan Kanada-ABD ticaret dosyasında hafta sonu sürpriz bir hareketlilik yaşandı. Başbakan Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump ile cumartesi günü telefonda görüştü ve pazar sabahı bu görüşmeyi “iyi bir konuşma” olarak paylaştı. Trump ise aynı gün Iowa’da gazetecilere iki ülkenin “çok iyi bir anlaşmanın konseptine” sahip olduğunu söyledi. Market rafındaki fiyatlardan çalıştığın sektöre kadar bu ticaret savaşının etkisini çoğumuz bir şekilde hissettik; o yüzden ne olup bittiğine birlikte bakalım.
Hafta sonu ne oldu?
- Başbakanlık sözcüsüne göre Carney ile Trump 31 Ekim cumartesi günü konuştu.
- Carney, X’teki paylaşımında görüşmenin “karşılıklı fayda sağlayan bir ticaret anlaşmasının ana hatları” üzerine yapılan son yapıcı görüşmelerin devamı olduğunu yazdı. Böyle bir anlaşmanın işçilere iş yaratması, ailelerin hayat pahalılığını hafifletmesi ve Kanada’nın dillerine, kültürüne ve egemenliğine tam saygı göstermesi gerektiğini vurguladı.
- “Ekiplerimiz önümüzdeki haftalarda bu sonucu elde etmek için çalışacak” dedi.
- The Globe and Mail’e konuşan bir kaynak, resmi müzakerelerin birkaç gün içinde yeniden başlamasının beklendiğini söyledi. CBC News’e konuşan üst düzey bir Kanadalı kaynak ise görüşmelerin hangi formatta yapılacağının henüz net olmadığını belirtti.
Trump’ın sürprizi: Keystone XL
Trump, anlaşmanın kapsamında Keystone XL boru hattının da olduğunu söyledi ve iddialı bir cümle kurdu: “Keystone boru hattını onlar inşa edecek, parasını da onlar ödeyecek. Güzergâhı biz vereceğiz, büyük ölçüde belirlendi bile.” Trump ayrıca anlaşmanın ABD’li çiftçiler için harika olacağını, Kanada için de “iyi” olacağını ekledi.
Ancak dikkat: Carney’nin açıklamasında ne bir boru hattından ne de Kanada’nın böyle bir masrafı üstlendiğinden söz ediliyor. Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc’ın ofisi ekleyecek bir şey olmadığını söyledi, Enerji Bakanı Tim Hodgson’ın ofisi ise yorum yapmadı.
Hatırlatalım: Alberta’dan ABD’ye günde 800 bin varilin üzerinde petrol taşıması planlanan Keystone XL, yaklaşık 20 yıl önce önerilmiş, eski ABD Başkanı Joe Biden 2021’de kilit izni iptal edince rafa kalkmıştı.
Neden şimdi?
Zamanlama tesadüf değil gibi görünüyor. ABD’de 3 Kasım salı günü ara seçimler var ve ticaret savaşı özellikle Michigan ve Maine gibi sınır eyaletlerinde hiç sevilmiyor. CBC’ye konuşan bazı siyaset gözlemcileri de görüşmenin seçim öncesi siyasi bir hamle olabileceğini söylüyor.
Kanada tarafı ise temkinli. Carney geçen hafta Kanada’nın henüz bir anlaşmaya varacak noktada olmadığını ve ancak Kanadalıların çıkarına olan bir anlaşmayı kabul edeceklerini söylemişti. Radio-Canada’ya konuşan bir kaynak da “kilit unsurların” hâlâ çözülmediğini, “henüz bir anlaşmanın eşiğinde olmadığımızı” belirtti.
Masadaki zor başlıklar
- Otomotiv: Ağustosta görüşmelerin çökmesinin ana nedenlerinden biriydi ve yine en çetin konu olması bekleniyor.
- Çelik ve alüminyum: Kanada’nın öncelikleri arasında ABD’nin bu ürünlere koyduğu gümrük vergilerinin hafifletilmesi var.
- Tarım: Trump’ın açıklamalarından ABD’li çiftçilerin ürünlerine yönelik vergilerin de masada olduğu anlaşılıyor.
Ağustostaki çöküşün ardından Trump bir dizi Kanada ürününe yüzde 50 gümrük vergisi koymuş, bazı ürünlerin ithalatını yasaklamıştı; iki ülke birbirine milyarlarca dolarlık karşılıklı vergi uygulamaya başlamıştı.
Senin için ne anlama geliyor?
Şimdilik ortada imzalanmış bir anlaşma, rakam ya da takvim yok; yani yarın sabah fiyatların düşmesini beklemek için erken. Ama görüşmelerin yeniden başlaması, özellikle otomotiv, imalat ve ihracata bağlı sektörlerde çalışanlar için önemli bir sinyal. Muhafazakâr lider Pierre Poilievre de Carney’ye “harika bir anlaşma yap” çağrısında bulunarak sıradan Kanadalıların beklemeye gücünün kalmadığını söyledi.
Önümüzdeki günlerde iki şeye bakmakta fayda var: ABD ara seçimlerinin sonucu ve resmi müzakerelerin gerçekten başlayıp başlamadığı. Gelişmeleri takip edip buradan aktarmaya devam edeceğiz.
Kaynak: CBC News
